เกณฑ์ใหม่ SET ปี 2569 เมื่อความน่าเชื่อถือต้องดูมากกว่างบ

ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2569 ผู้ที่ประเมินบริษัทจดทะเบียนมีข้อมูลให้ติดตามมากขึ้น ทั้งรายการที่อาจกระทบฐานะการเงิน เหตุการณ์เกี่ยวกับระบบควบคุมภายใน และการเปลี่ยนแปลงผู้ถือหุ้นสำคัญ พร้อมกับเกณฑ์กำกับด้าน Backdoor Listing, Cash Company เครื่องหมาย C และ Free Float ที่เข้มงวดและชัดเจนขึ้น

เกณฑ์ใหม่ไม่ได้ทำให้บริษัทน่าเชื่อถือขึ้นหรือลงโดยอัตโนมัติ แต่ช่วยให้ผู้ลงทุน ฝ่ายเครดิต Risk และ Procurement เห็นสัญญาณที่ควรตรวจสอบได้เร็วและต่อเนื่องกว่าเดิม โดยเฉพาะขนาดของผลกระทบ ความโปร่งใสในการเปิดเผย และความคืบหน้าในการแก้ไขปัญหา

บทความนี้จึงไม่ได้ใช้เกณฑ์ SET เป็นคะแนนตัดสินบริษัท แต่จะอธิบายว่าข้อมูลแต่ละประเภทช่วยให้ประเมินความน่าเชื่อถือของบริษัทจดทะเบียนได้อย่างไร

เกณฑ์ใหม่ SET 2569 เปลี่ยนข้อมูลที่ผู้ประเมินบริษัทได้รับอย่างไร

การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้แบ่งออกเป็นสองส่วน ได้แก่ การเพิ่มข้อมูลที่บริษัทต้องเปิดเผย และการปรับเกณฑ์กำกับโครงสร้างหรือคุณสมบัติของบริษัท โดยข้อมูลแต่ละประเภทมีเงื่อนไขและระยะเวลาเปิดเผยแตกต่างกัน จึงไม่ควรตีความว่าทุกเหตุการณ์ต้องรายงานทันทีหรือใช้กับทุกบริษัทในลักษณะเดียวกัน

จุดมุ่งหมายของ SET คือเพิ่มความโปร่งใสและข้อมูลประกอบการตัดสินใจของผู้ลงทุน สำหรับผู้ที่ทำงานด้านเครดิต ความเสี่ยง หรือจัดซื้อ ข้อมูลชุดนี้อาจเป็นข้อมูลเพิ่มเติมที่เป็นประโยชน์เช่นกัน สำหรับผู้ที่ทำงานด้านเครดิต ความเสี่ยง หรือจัดซื้อ ข้อมูลเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเพิ่มเติมที่นำมาพิจารณาร่วมกับข้อมูลนิติบุคคลและข้อมูลทางการเงินในการตรวจสอบคู่ค้าหรือลูกค้าได้

ข้อมูลความเสี่ยงทางการเงินช่วยให้เห็นอะไรนอกเหนือจากงบการเงิน

งบการเงินอาจแสดงผลกระทบทางบัญชีของรายการ เช่น การด้อยค่าของสินทรัพย์ ผลขาดทุนด้านเครดิตที่คาดว่าจะเกิดขึ้น หรือค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ แต่ข้อมูลที่เปิดเผยเพิ่มเติมตามเกณฑ์ใหม่จะช่วยให้ผู้ประเมินเห็นที่มา ขนาดของผลกระทบ แนวทางแก้ไข และความคืบหน้าของเหตุการณ์ได้ชัดเจนขึ้น

บริษัทต้องเปิดเผยรายการที่เข้าเงื่อนไขภายในวันครบกำหนดส่งงบการเงิน พร้อมรายงานความคืบหน้าในแต่ละไตรมาส หรือเปิดเผยทันทีเมื่อมีความคืบหน้าสำคัญ จนกว่าการแก้ไขจะแล้วเสร็จ

สิ่งที่ผู้ประเมินตีความได้จากข้อมูลชุดนี้คือขนาดของรายการเมื่อเทียบกับฐานะของบริษัท เหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นครั้งเดียวหรือมีแนวโน้มเกิดต่อเนื่อง กระทบสภาพคล่อง ผลการดำเนินงาน หรือส่วนของผู้ถือหุ้นมากน้อยเพียงใด และบริษัทมีแนวทางแก้ไขที่ชัดเจนหรือไม่ ทั้งนี้ เกณฑ์กำหนดเงื่อนไขด้านขนาดของรายการที่ต้องเปิดเผยไว้ด้วย ไม่ใช่ทุกรายการที่เกิดขึ้นต้องถูกรายงาน โดยสามารถตรวจสอบรายละเอียดได้จาก FAQ ข้อมูลความเสี่ยงทางการเงินของ SET

ระบบควบคุมภายในสะท้อนความน่าเชื่อถือจากวิธีจัดการปัญหา

เกณฑ์ใหม่กำหนดให้บริษัทต้องเปิดเผยทันทีเมื่อคณะกรรมการหรือคณะกรรมการตรวจสอบพบเหตุการณ์หรือข้อบ่งชี้ที่อาจกระทบระบบควบคุมภายในอย่างสำคัญ และต้องรายงานความคืบหน้าต่อเนื่องจนกว่าการแก้ไขจะแล้วเสร็จ

ประเด็นที่ควรตรวจสอบเพิ่มเติมจากข้อมูลชุดนี้คือสาเหตุของเหตุการณ์ ขอบเขตความเสียหาย ผู้เกี่ยวข้อง มาตรการแก้ไข และมาตรการป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ รวมถึงเปรียบเทียบสิ่งที่บริษัทประกาศว่าจะทำกับความคืบหน้าจริงในไตรมาสถัดไป การพบจุดอ่อนของระบบเป็นสัญญาณหนึ่งที่ควรติดตาม สิ่งที่สะท้อนคุณภาพการกำกับดูแลมากกว่าคือความโปร่งใสและประสิทธิภาพในการแก้ไขปัญหานั้น SET ใช้คำว่า "เหตุการณ์หรือข้อบ่งชี้" ซึ่งเป็นคำอธิบายสถานการณ์ ไม่ใช่ข้อสรุปว่ามีความผิดเกิดขึ้น

การเปิดเผยผู้ถือหุ้นช่วยให้ติดตามการเปลี่ยนแปลงอำนาจได้เร็วขึ้น

เดิมบริษัทจดทะเบียนมีหน้าที่เปิดเผยรายชื่อผู้ถือหุ้น 10 รายแรก รวมถึงผู้ถือหุ้นที่ถือหุ้นตั้งแต่ 0.5% ของทุนชำระแล้วตามรอบที่กำหนดอยู่แล้ว เกณฑ์ใหม่เพิ่มการเปิดเผยรายชื่อผู้ถือหุ้นที่เป็นปัจจุบันเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงสำคัญ ได้แก่ การซื้อหรือขายหุ้นแตะทุกระดับ 5% ของสิทธิออกเสียงตามแบบ 246-2 หรือเมื่อการทำ Tender Offer เสร็จสิ้นตามแบบ 256 ยกเว้นกรณีเพิกถอนหุ้นโดยสมัครใจ

รายชื่อที่ปรับปรุงจะเผยแพร่ภายใน 14 วันหลังสิ้นเดือนที่เกิดรายการ ทำให้ผู้ประเมินเห็นการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการถือหุ้นได้เร็วขึ้นกว่าการรอข้อมูลตามรอบปกติ

ข้อมูลผู้ถือหุ้นที่เป็นปัจจุบันช่วยให้เห็นการเปลี่ยนแปลงสำคัญได้เร็วขึ้น แต่ยังไม่เพียงพอสำหรับสรุปว่าอำนาจควบคุมของบริษัทเปลี่ยนไปแล้ว SET อธิบายว่าข้อมูลจะปรากฏตามกรอบเวลาหลังสิ้นเดือนที่เกิดรายการ ไม่ใช่อัปเดตทุกเดือนในทุกบริษัท คำอธิบายการเปิดเผยรายชื่อผู้ถือหุ้นของ SET การเปลี่ยนผู้ถือหุ้นไม่ได้แปลว่าบริษัทกำลังมีปัญหา และผู้ถือหุ้นรายใหญ่ไม่ได้เป็นผู้มีอำนาจควบคุมเสมอไป การประเมินอำนาจควบคุมจึงอาจต้องพิจารณาปัจจัยอื่นร่วมด้วย ไม่ใช่สรุปจากสัดส่วนการถือหุ้นตัวเลขเดียว

Backdoor Listing, Cash Company และ Free Float

เกณฑ์ทั้งสามกลุ่มนี้สะท้อนเหตุการณ์ด้านโครงสร้างและคุณสมบัติของบริษัทคนละมิติกัน และไม่ควรถูกนำมารวมกันเป็นเครื่องชี้ว่าบริษัทมีธรรมาภิบาลดีหรือไม่ดี

Backdoor Listing

เกณฑ์ Backdoor Listing ใช้พิจารณากรณีที่บริษัทจดทะเบียนหรือบริษัทย่อยได้มาซึ่งสินทรัพย์ และรายการนั้นเข้าเงื่อนไขด้านขนาด การเปลี่ยนอำนาจควบคุม การเปลี่ยนกรรมการหรือผู้บริหาร หรือทำให้สัดส่วนการถือหุ้นของผู้ถือหุ้นเดิมลดลงตามที่กำหนด โดย SET จะพิจารณาเนื้อหาสาระและผลลัพธ์ของรายการร่วมด้วย หากรายการเข้าเกณฑ์ บริษัทต้องดำเนินการตามกระบวนการที่เกี่ยวข้อง หรือขอรับการพิจารณาข้อยกเว้นหากมีคุณสมบัติครบตามที่กำหนด การเข้าเกณฑ์จึงไม่ได้เป็นข้อสรุปว่าบริษัทกระทำผิด คู่มือ Backdoor Listing และ Cash Company ของ SET

Cash Company

เกณฑ์ Cash Company พิจารณาว่าบริษัทมีสินทรัพย์ทั้งหมดหรือเกือบทั้งหมดเป็นเงินสด รายการเทียบเท่าเงินสด หรือหลักทรัพย์ระยะสั้น โดยเกณฑ์ใหม่พิจารณาฐานะทางการเงินโดยรวมของบริษัท ไม่จำกัดเฉพาะกรณีที่เกิดจากการขายสินทรัพย์ การเข้าเกณฑ์นี้ไม่ได้แปลว่าบริษัทล้มละลายหรือไม่มีความสามารถในการชำระหนี้

Free Float และเครื่องหมาย Caution

การปรับเกณฑ์ Free Float ครั้งนี้มุ่งที่บริษัทเข้าใหม่ โดยยกเลิกการผ่อนผันระยะเวลาการกระจายหุ้นสำหรับบริษัทขนาดใหญ่ที่มีทุนชำระแล้วตั้งแต่ 10,000 ล้านบาทขึ้นไป และหากบริษัทดำเนินการจนทำให้สัดส่วน Free Float ต่ำกว่าเกณฑ์ทันทีที่เริ่มซื้อขาย จะถือว่าบริษัทขาดคุณสมบัติด้าน Free Float ตามเกณฑ์รับหลักทรัพย์

ขณะเดียวกัน SET ปรับการนับระยะเวลาของเครื่องหมาย CC และ CF ให้เริ่มจากวันที่เกิดเหตุที่บริษัทมีหน้าที่เปิดเผยข้อมูล แทนการเริ่มนับจากวันที่บริษัทเปิดเผยจริง เพื่อไม่ให้บริษัทได้รับระยะเวลาแก้ไขเพิ่มจากการรายงานล่าช้า

ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ผู้ประเมินติดตามการปฏิบัติตามเกณฑ์และความตรงเวลาในการเปิดเผยข้อมูล แต่ไม่ใช่หลักฐานว่าบริษัทมีการทุจริตหรือไม่น่าเชื่อถือโดยอัตโนมัติ

ข้อมูลเสี่ยงหนึ่งรายการยังไม่ใช่คำตัดสินความน่าเชื่อถือ

เมื่อพบข้อมูลหรือเหตุการณ์ที่เข้าเกณฑ์ข้างต้นรายการใดรายการหนึ่ง การประเมินที่รอบด้านต้องดูทั้งเหตุการณ์ ผลกระทบ และพฤติกรรมการจัดการปัญหาของบริษัทในช่วงเวลาต่อมาประกอบกัน ไม่ใช่ตัดสินจากการปรากฏของข้อมูลเพียงจุดเดียว กรอบที่ใช้พิจารณาประกอบด้วย 5 ด้าน

1. ขนาดของผลกระทบ พิจารณามูลค่ารายการเมื่อเทียบกับรายได้ สินทรัพย์ และส่วนของผู้ถือหุ้น รวมถึงผลต่อสภาพคล่องของบริษัท

2. สาเหตุของเหตุการณ์ แยกว่าเป็นเหตุการณ์เฉพาะครั้งหรือเกิดจากจุดอ่อนของกระบวนการ

3. ความถี่และความต่อเนื่อง ตรวจว่าปัญหาเกิดซ้ำหรือยังไม่ได้รับการแก้ไขต่อเนื่องหลายไตรมาส

4. คุณภาพการเปิดเผยและการแก้ไข บริษัทเปิดเผยตรงเวลา อธิบายชัดเจน และดำเนินการตามแผนที่ประกาศไว้หรือไม่

5. การเปลี่ยนแปลงข้อมูลด้านอื่นร่วมกัน มีกรรมการ ผู้ถือหุ้น อำนาจควบคุม ธุรกิจหลัก หรือผลประกอบการเปลี่ยนแปลงพร้อมกันหรือไม่

กรอบนี้ใช้เพื่อกำหนดประเด็นที่ควรตรวจสอบเพิ่มเติม ไม่ใช่แบบจำลองให้คะแนนหรือเกณฑ์รับรองความน่าเชื่อถือของบริษัท

การประเมินบริษัทควรเชื่อมข้อมูลจากหลายด้าน

ข้อมูลจาก SET ช่วยให้เห็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในตลาดทุนได้ชัดเจนขึ้น แต่การตัดสินใจทางธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นการลงทุน การให้เครดิต หรือการเริ่มทำธุรกิจกับคู่ค้ารายใด ควรพิจารณาร่วมกับข้อมูลนิติบุคคลและประวัติย้อนหลังของบริษัทด้วย เช่น งบการเงินและแนวโน้มผลประกอบการ ผู้ถือหุ้น กรรมการ และผู้มีอำนาจลงนาม ประวัติการเปลี่ยนแปลงทุนและโครงสร้างบริษัท ความสัมพันธ์กับบริษัทอื่น และความคืบหน้าของเหตุการณ์ที่เคยเปิดเผยไว้ก่อนหน้า

คุณค่าของข้อมูลไม่ได้อยู่ที่การเห็นเหตุการณ์ล่าสุดเพียงรายการเดียว แต่อยู่ที่การเชื่อมเหตุการณ์นั้นกับงบการเงิน ประวัติผู้ถือหุ้น กรรมการ ผู้มีอำนาจลงนาม และการเปลี่ยนแปลงย้อนหลัง เพื่อพิจารณาว่าเหตุการณ์ที่พบเป็นปัญหาเฉพาะครั้ง หรือเป็นสัญญาณที่เกิดขึ้นต่อเนื่อง

ข้อมูลธุรกิจจาก BOL สามารถใช้ประกอบกับข้อมูลที่บริษัทเปิดเผยต่อตลาดหลักทรัพย์ เพื่อช่วยให้ฝ่ายเครดิต ฝ่ายบริหารความเสี่ยง และฝ่ายจัดซื้อเห็นบริบทของบริษัทได้รอบด้านขึ้นก่อนตัดสินใจ ทั้งนี้ ข้อมูลดังกล่าวเป็นข้อมูลประกอบการวิเคราะห์ ไม่ใช่การรับรองความน่าเชื่อถือหรือรับประกันผลการตัดสินใจ

เกณฑ์ใหม่ของ SET ที่มีผลตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2569 เพิ่มรายละเอียดข้อมูลบางประเภทและปรับเกณฑ์กำกับบางเรื่อง ทั้งด้านความเสี่ยงทางการเงิน ระบบควบคุมภายใน โครงสร้างผู้ถือหุ้น และคุณสมบัติเชิงโครงสร้างของบริษัท โดยแต่ละเรื่องมีระยะเวลาเปิดเผยต่างกัน สิ่งที่ยังคงเป็นหน้าที่ของผู้ประเมินเหมือนเดิมคือการนำสัญญาณเหล่านี้มาพิจารณาร่วมกับขนาดผลกระทบ สาเหตุ ความต่อเนื่อง และคุณภาพการจัดการปัญหาของบริษัท ก่อนสรุปเป็นข้อพิจารณาทางธุรกิจของตนเอง

ก่อนลงทุน ให้เครดิต หรือเริ่มทำธุรกิจกับบริษัทใด ควรพิจารณาข้อมูลความเสี่ยงร่วมกับงบการเงิน โครงสร้างผู้ถือหุ้น กรรมการ และประวัติการเปลี่ยนแปลง เพื่อให้เห็นบริบทของบริษัทได้รอบด้านขึ้น

หมายเหตุ:
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ไม่ถือเป็นคำแนะนำด้านกฎหมาย การลงทุน หรือการรับรองความน่าเชื่อถือของบริษัทใด ผู้อ่านควรตรวจสอบประกาศฉบับล่าสุดและพิจารณาข้อมูลจากหลายด้านก่อนตัดสินใจ

ข้อมูลอ้างอิง:
ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย. (2569, 1 กรกฎาคม). ตลาดหลักทรัพย์ฯ ยกระดับการกำกับดูแลและการเปิดเผยข้อมูล บจ. มีผลใช้บังคับ 1 ก.ค. 69 (ฉบับที่ 40/2569). https://www.set.or.th/th/market/news-and-alert/newsdetails?id=105283501&symbol=SET